Discussie over Arnhemse geschiedenis Het derde deel is eigenlijk het tweede, omdat het laatste deel het eerst uitkwam. Het deel dat ik het eerst in handen nam verscheen alweer een jaar of wat geleden. Wat Arnhem voortaan heeft te bieden is een hinkstapsprong in de geschiedenis. Geert Kruideren Dit 'snelsonnet' ontstond naar aanleiding van een typering van Jan de Vries tijdens het debat over het laatst verschenen (tweede) deel van de Geschiedenis van Arnhem.

Lezing van Wim Meijerink over geheimagent Johan Jacob Zomer; 1921 - 1942
Jacob Johan Zomer werd geboren te Probolingo (Java, Indonesië) op 6 november 1920. Korte tijd later repatriëerde het gezin Zomer naar Arnhem, Kastanjelaan 7, waar Johan naar de lagere school aan de Spijkerstraat en nadien de Lorentz HBS in de Schoolstraat ging. Nadien was hij student aan de Landbouwhogeschool te Wageningen. Hij werd adelborst en stak op 14 mei 1940 met zijn eenheid over naar Engeland. Als marconist werd hij op 13 juni 1941 in de omgeving van Vledder gedropt. Bij het overseinen van berichten werd hij te Bilthoven gearresteerd. Op 31 augustus 1941 werd hij binnengebracht in het politieke gevangenenblok, in de volksmond "Oranjehotel" te Scheveningen. In maart 1942 werd hij overgebracht naar een Jezu ïtenklooster in Maastricht. Ter dood veroordeeld bij het "Ordedienst" proces. Op 8/9 mei 1942 werd hij overgebracht naar het concentratiekamp Sachsenhausen bij Berlijn. In Sachsenhausen was het procedure de ter dood veroordeelden bij aankomst in het weekend direct te executeren op de fusilladeplaats (Station Z), niet ver verwijderd van het gevangenkamp. De opzet was geheim te houden voor de kampgevangenen welke personen waren gefusilleerd.In de zomer van 1941 werd de omgeving Vledder-Boschoord plotseling betrokken in een gebeurtenis, die voor deze streek een catastrofe had kunnen worden. In de zomernacht van de 13e juni werden velen in hun slaap gestoord door een laag overkomend vliegtuig, dat met brullende motoren zijn weg zocht boven de regio. De nachtelijke herrieschopper was bezig aan een speciale missie, maar dat konden de wakker geworden bewoners van de streek natuurlijk toen niet bevroeden. Op een enkeling na zou men pas na de oorlog vernemen, wat het doel van dit toestel was geweest. Het vliegtuig, een Armstrong Whitworth Whitley was opgestegen van een geheim vliegveld ergens in Engeland. Dit vliegveld werd alleen gebruikt door de zogenaamde SD-squadrons. De letters SD hadden natuurlijk niets te maken met de lugubere letters SD, die wij hier zo goed kenden. Voor ons waren ze de afkorting van de gevreesde Duitse Sicherheitsdienst. Een instelling waar niet veel goeds van te verwachten was. De Engelse letters SD betekenden Special Duties en werden gebezigd bij een paar squadrons vliegtuigen voor speciale geheime opdrachten. Die waren gestationeerd op het zeer geheime vliegveld Tempsford in het zuiden van Engeland. Naast het lawaai van het overvliegende toestel gebeurde er ook iets dat helemaal geen geluid maakte en wat dientengevolge de wakker geworden slapers totaal ontging. Twee parachutes kwamen naar beneden en even later waren twee jonge mannen geland op Drentse bodem. Beiden waren Nederlanders en na de capitulatie in de meidagen hadden ze kans gezien uit te wijken naar Engeland om daar vervolgens een opleiding te volgen tot geheim agent.Die opleiding tot geheim agent werd in de nacht van de 13e juni 1941 bittere werkelijkheid voor de beide jongemannen en dat wisten ze beiden drommels goed. Als ze door de Duitsers gesnapt zouden worden zou er geen pardon zijn. Eén van de beide had tevens een opleiding genoten als radiotelegrafist en tot zijn gedropte uitrusting behoorde een complete zender/ontvanger voor de verbinding met Engeland. De bedoeling was om zo veel mogelijk gegevens, die militair belangrijk waren, door te spelen naar Engeland. Degene die de zender/ontvanger zou bedienen, de radio-operator was in dit geval de Sergeant Adelborst Johan Jacob Zomer, de functie van de tweede man Wiecher Schrage zou zijn het verzamelen van de militaire informatie. Na het verstoppen van de parachutes en de apparatuur kwamen ze terecht op de boerderij van de familie Nijsing, na eerst bij een verkeerde boerderij aangeklopt te hebben. Vervolgens zijn de beide agenten met hun apparatuur uiteindelijk vertrokken naar het midden van het land. Schrage werkt onder de naam Kees Visser aan de uitbreiding van een spionageorganisatie en duikt onder bij mevrouw Boon in Bilthoven, in Amersfoort bij Daan Mulock Houwer, die in de directeurswoning bij instituut Zandbergen woont, en Cees Sisselaar, oud KNIL-kapitein. Na een paar maanden wordt Zomer in Bilthoven tijdens het zenden door een peilwagen van de Duitsers uitgepeild en gearresteerd. Op 11 mei 1942 wordt hij in het concentratiekamp Sachsenhausen bij Berlijn gefusilleerd.Na de arrestatie van Zomer heeft Schrage geen zendcontact meer; hij besluit terug te gaan naar Engeland. Op 13 november 1941 vertrekt hij samen met Cor Sporre vanaf de Hondsbossche Zeewering. De dijkgraaf en opzichter Jan Bellis vervulde een sterk coördinerende rol in het noorden van Holland bij de oversteekpogingen van Engelandvaarders. Van Schrage en Sporre heeft niemand ooit meer iets vernomen. Naar men aanneemt, zijn beiden omgekomen op de Noordzee. Sluiten
Bron: Museum Engelandvaarders Noordwijk Stichting Stellingwarver Schrieversronte, Berkoop/Oldeberkoop (oorlogsgravenstichting.nl/personen)

Carnaval in Arnhem was onderdeel van de wederopbouw; Tegen het decor van de wederopbouw in Arnhem begin jaren vijftig was grote behoefte aan een volksfeest waar stadsgenoten elkaar konden ontmoeten. Oud-prinsen Jan den Vijfde en Arno den Eerste van Arnhems oudste carnavalsvereniging On-Ganse vertellen over een halve eeuw carnaval in Arnhem, voor velen een uitbundig feest binnen de muren van Musis Sacrum. Te zien zijn onder meer unieke foto's uit de oprichtingsperiode van de On-Ganse, afkomstig uit het eigen historisch archief. (Verder een korte uiteenzetting over de oorsprong en historische betekenis van carnaval. En daar zijn nogal wat misverstanden over. In zijn presentatie rekent Jan den Vijfde af met die misverstanden en vertelt onder meer over carnaval als een feest van donker naar licht en de invloed van de maanstand. ) De oud-prinsen Jan van Oldeniel en Arno van Slooten zullen zich presenteren in feestelijk kleurrijk kostuum. Ze worden vergezeld door hun voormalige hofnar Koos van Breugel. Hij brengt speciaal voor de bezoekers van de Herberg nog een keer het Arnhem-lied ten gehore.

Duizend jaar in 1 vitrinekast; De Historische Herberg presenteert in samenwerking met de Arnhemse archeologische dienst een unieke selectie vondsten opgegraven in het Musiskwartier. In het huidige winkelgebied zijn sporen van bewoning gevonden die teruggaan tot de negende eeuw. Het is voor het eerst dat de verzameling opgravingen uit de binnenstad aan het publiek wordt getoond. (Bij elk voorwerp hoort een fascinerend verhaal, dat is opgetekend door de gepassioneerde vrijwilligers van de Arnhemse archeologische dienst. Zij sluiten zich elke week op in een sober depot aan de Oldenbarneveldtstraat en determineren met de grootste precisie en engelengeduld de talloze pot- en glasscherven en houten en metalen gebruiks- en siervoorwerpen.) De stadsarcheoloog Martijn Defilet zal in de Herberg in woord en beeld de verhalen achter de vondsten toelichten. De resultaten van dit grootste archeologische onderzoeksproject ooit in Arnhem uitgevoerd, staan vermeld in een lijvig en rijk geïllustreerd wetenschappelijk rapport . Wethouder Cees Janssen zal dit eindrapport over de opgravingen in het Musiskwartier officieel in ontvangst nemen op vrijdag 12 februari in de Historische Herberg.

Conservator Kristin Duysters van het Historisch Museum Arnhem zal de bezoekers van de Herberg inwijden in het lugubere werk van Arnhemse beulen en cipiers uit de 18e eeuw. Aan de hand van martelwerktuigen presenteert zij onder de titel geboeid en gebrandmerkt enkele wetenswaardigheden over de rechtspraak in Arnhem. De martelwerktuigen mogen worden aangeraakt.

Na de bevrijding keerden de Arnhemmers terug in een leeggeplunderde en deels verwoeste stad. Maar voor de Arnhemse joodse kinderen die de Shoah hadden overleefd was het een terugkeer in een wel heel stil huis. Een van hen was John Max Kellerman en hij blikt terug

WO II-deskundige Frank van Lunteren toont tientallen, veelal onbekende fotos van de bevrijding van Arnhem. De stad was zo goed als verlaten na de verloren Slag in september 44. De Canadezen en Engelsen trokken een spookstad binnen. Er was geen feest, alleen maar stilte. De foto's die 65 jaar geleden door Britse oorlogsfotografen zijn gemaakt, worden geprojecteerd op een groot scherm. Met behulp van kaarten zal de bevrijding van Arnhem worden geschetst, en vooral de rol die de Britse Polar Bears Divisie heeft gespeeld.

Er worden zeldzame foto's getoond uit de 19e en begin 20ste eeuw van de Gelderse edelman Vivian Brantsen. U ziet beelden van triomfantelijke jachtpartijen, glimmende automobielen, maar vooral van het zalige nietsdoen op landgoederen rondom Arnhem. Op een stoffige zolder in Doesburg lagen tot drie jaar geleden, achttien albums vol met foto's van adellijke herkomst, gemaakt tussen 1890 en 1920. De fotograaf van het Gelders Archief, Henri ter Hall, mocht de albums als eerste buitenstaander inzien. Hij was meteen onder de indruk van het unieke karakter en de fotografische waarde van de collectie. Hij zag de levensstijl van een adellijk geslacht aan zich voorbij trekken, zonder schroom, zonder voorbehoud en in volle glorie.

Ans Roefs, de molenaar van de Witte Watermolen, neemt u mee naar de traditionele Sint Jansdag door de eeuwen heen Vanouds is de Sint Jansdag de 'staantijd': de tijd na het malen van de laatste oogst. De beek wordt 'geschouwd', de molengoot schoongemaakt, het maalwerk nagekeken, de houten kammen in de was gezet en de stenen worden indien nodig 'gebild', een precisiewerkje.

in de Herberg werd de jaarlijkse Prodesseprijs uitgereikt.Deze prijs, een initiatief van het Arnhems Historisch Genootschap Prodesse Conamur, is bestemd voor de scholier die het afgelopen schooljaar met zijn of haar werkstuk de beste bijdrage heeft geleverd aan de geschiedenis van Arnhem.

Leden van de schutterij van de Clingelbeeck zullen zich presenteren in origineel kostuum mét de oude zilveren gildeketting. En dat is bij hoge uitzondering, want de ketting verlaat maar één keer per jaar het Arnhems Historisch Museum: op de jaarlijkse schuttersdag, dit jaar op zondag 29 augustus. De buurt Hoogstede-Klingelbeek zal op en rond die datum weer een feestelijk aanzien krijgen door versiering met vele groen-witte vlaggen van de schutterij en de banieren van de buurt. In de Herberg komt u, vooruitlopend op dit feest, alles te weten over de geschiedenis, het heden en de toekomst van de Schutterij aan de hand van foto's en oude documenten.