De DAG van de Arnhemse Geschiedenis wordt dit jaar in Arnhem gehouden op zaterdag 17 oktober. Het Veerhuis Meijnerswijk is een van de locaties waar een aantal activiteiten plaats vinden. Geert Visser liet aan de hand van beelden de bijzondere geschiedenis van dit gebied zien. Het Veerhuis heeft een bruisend en boeiend verleden. Op deze plek van het Veerhuis heeft het Café Meijnerswijk gestaan. Dit café was de eerste pleisterplaats aan de zuidzijde van de oude Arnhemse Schipbrug en was tevens de opstapplaats voor de Betuwsche Stoomtram. Na het verdwijnen van de Schipbrug in 1935 werd het café het Veerhuis voor het voet-fietsveer van de Praets naar het Roermondsplein. In de oorlog en daarna was er weer even een soort schipbrug (Bailybrug) tot de Mandelabrug in 1977.

Anneke Louwe Cooijmans-Bouhuijs vertelde bevlogen over de bijzondere plaats waar zij als kind opgroeide: de stomerij en ververij “Rammelweide” van haar vader en grootvader in de Molenbeekstraat. Er werd gewassen en geverfd. Ze hadden grote klanten zoals ENKA. Annekes grootvader was bevriend met J.C. Hartogs, oprichter van de ENKA. Hartogs spon zelfs zijn eerste garens in de kelders van Rammelweide. Voor ENKA moesten de garens kleurvast geverfd worden. Dat verven waren moeilijk beheersbare chemische processen waar zelfs ijsklontjes aan te pas kwamen om te koelen. Er werkten tientallen mensen. Dat is ook te zien op een foto van het personeelsuitje naar Schiphol. Het succesvolle bedrijf ging midden twintigste eeuw ten gronde door de snelle veranderingen in levensstijl: van recycling door verven en reinigen tot een wegwerpmaatschappij ten koste van duurzaamheid en vakmanschap. Dat de plek sinds kort als “De Wasserij” het trefpunt is voor Nivon-Arnhem en andere maatschappelijk betrokken organisaties, maakt de cirkel weer rond

Stef Ketelaar en terroristische aanslagen in de vorige eeuw in Arnhem; De datum van 9/11 staat bij velen in het geheugen gegrift als het moment waarop het internationaal terrorisme zich openlijk manifesteerde. Maar terroristische aanslagen zijn van alle tijden en van alle plaatsen. Stef Ketelaar deed voor de bezoekers van de Herberg een doekje open over aanslagen in Arnhem. In de laatste drie decennia van de vorige eeuw, toen de stad meermalen werd opgeschrikt door aanslagen met explosieven en brandbommen. Deze waren echter veelal meer door het 'wereldpolitieke gebeuren' geïnspireerd, dan door de plaatselijke situatie. Ernstig was een brandbom in de slaapkamer van burgemeester Roelen die maar net het vege lijf van hem en zijn vrouw kon redden. Aanslagen bij Paris Bas en Societé Générale, bij BASF bij de John Frostbrug, ABC vastgoed, etc. Zie ook het Arnhems Historisch Tijdschrift van Prodesse Conamur van sept. 2014 voor het hele verhaal.

Ferry Reurink vertelde – vlak voor de opening van weer een nieuw stationsgebouw in Arnhem - over een gebeurtenis waarbij het vooroorlogse station een rol speelde. Het Nederlands voetbalelftal verzamelde zich op pinkstermaandag 1934 ter voorbereiding op hun reis naar het Wereldkampioen- schap voetbal in Italië op het station en verbleef één nacht in het naastgelegen Hotel Bristol. Een dag later begonnen de spelers en begeleiders via de Rheingold Express aan het eerste deel van hun reis naar het zuiden. Zowel de aankomst van de spelers als het vertrek trok in Arnhem veel belangstelling van met name jeugdige voetbalsupporters. Het Polygoon maakte opnamen, waarvan Ferry een kort stukje liet zien. Ook toonde hij fraai beeldmateriaal van de gebeurtenissen, het station en natuurlijk Hotel Bristol. Hotelier van Bristol was de succesvolle biljarter Jan Dommering senior, tevens vader van de bekende Vitesse-speler Jan Dommering junior, clubtopscorer aller tijden van Vitesse.

Naar aanleiding van het Sprookjesfestival heeft het Meertens Instituut een SagenJager voor Arnhem en omstreken gemaakt. Deze SagenJager is een fietsroute van ongeveer 30 kilometer waarbij de focus ligt op volksverhalen die bij deze plekken horen. Marissa Griffioen en Kathelijne Steinhauzer, stagiaires van het Meertyens Instituut, presenteerden de route en lazen enkele spannende en komische verhalen voor. Naast moderne broodje-aapverhalen zijn er ook verhalen over het ontstaan van Gelre en over sprookjesachtige figuren.

Alfons Haket werd geïnterviewd door Peter Bierhaus over zijn boek en zijn belevenissen als Arnhemse rocker. Het boek Alfons Haket, Dé jongensdroom: 60 jaar rock ’n roll’ is een journalistieke biografie, geschreven door Peter Bierhaus en Ferry Reurink. Alfons Haket (Alfie Muscles) speelde onder meer in The Moans (met Herman Brood), Long Tall Ernie and The Shakers en Hank the Knife and The Jets. Haket vertelt openhartig over zijn leven tijdens 60 jaar rock ’n roll. Hij maakte met alle ups en downs de droom waar die veel jongens in de jaren ’60 en ’70 hadden: professioneel muzikant worden! Na afloop signeerde Alfons Haket (71), de ‘Peetvader van de Arnhemse rock ’n roll’, het boek, maar niet voordat hij de aanwezigen had verblijd met een aantal Elvishits waarvan iedereen sidderde van nostalgie. U kunt het boek kopen in de boekhandel of bestellen bij de webwinkel van de uitgever: Het boek, met hardcover, heeft 128 pagina’s met ook veel uniek, oud beeld en is ook te koop in de boekwinkel van de Molenschuur. €14,95.

Meindert Rudolphi, voorzitter van de Schutterij van de Clingelbeeck, belichtte met zijn presentatie de geschiedenis van de schutterijen. In de middeleeuwen was Arnhem een ommuurde stad. ’s Avonds werden de poorten gesloten. De stad kon veilig gaan slapen. De orde werd bewaard door de verschillende schutterijen. Deze schutterijen hebben vanaf de middeleeuwen een kleurrijke ontwikkeling doorgemaakt totdat zij begin 1900 opgingen in de nationale politie. In de jaren 1680-1705 was de Schutterij van de Clingelbeeck het meest actief. Uit die tijd stammen de meeste schuttersschilden met als tastbaar hoogtepunt in 1693 de toekenning van een stuk land in de buurtschap door Mr. van Ruyven, eigenaar van het landgoed Klein-Mariëndaal. In 1990 werd in de wijk Hoogstede/Klingelbeek de slapende Schutterij van de Clingelbeeck weer tot leven gewekt. Dat werd in 2015 gevierd met de uitgave van het boek Het zilver van de Clingelbeeck. In dit boek wordt ingegaan op de ontstaansgeschiedenis van de wijk Hoogstede – Klingelbeek en de rol welke de Schutterij vroeger en nu daarin gespeeld heeft. Maar ook de ontwikkeling van de Arnhemse schutterijen wordt belicht. Jan Wage toonde zich als Schutters Koning van de Clingelbeeck een waardig drager van het oude zilver.

Herman Hofman weet als geen ander wat er allemaal fout kan gaan bij de Beeldententoonstellingen die al sinds 1948 worden georganiseerd. Die eerste expositie was geïnspireerd op een beeldententoonstelling in Londen. De voormalige gemeentesecretaris en 'kunstpaus' van Arnhem, die betrokken was bij twee beeldententoonstellingen, hield een boeiend betoog over de beeldententoonstellingen sinds die eerste. Namen van deelnemende en wereldberoemde kunstenaars vlogen door de Herberg, waaronder ook een aantal Arnhemmers: Cousijn, Fri Heil, Gijs Jacobs van den Hof, Grossman. De samenwerking was niet altijd even soepel en er was ook sprake van flinke concurrentie tussen initiatieven in diverse Europese steden. De belangrijkste expositie was wel die van Wim Beeren in 1971 die daarvoor langdurig verlof kreeg van het Stedelijk Museum. Volgens de spreker was ‘Beeren zijn tijd ver vooruit’. Inmiddels wordt er hard gewerkt aan de 11e beeldententoonstelling dit jaar met als werktitel ‘TRANSACTION’.

Tekenend voor het gesprek tussen, Sjaak Boom en Wim Schennnink met Rien Polak, (archeoloog Radboud Nijmegen) over het Castellum uit de 2e eeuw na Chr. was het antwoord op diverse vragen. ‘Weten we zeker dat dit de plek van de Principia was? Het antwoord luidde: ‘Ja en nee’ ‘Leken die Principia (hoofdkwartieren) op elkaar? Wederom antwoordde Rien Polak met ‘Ja en nee’ Rien Polak weet (bijna) alles van het Castellum in Meinerswijk dat in de 2e eeuw werd gebouwd en in de loop der eeuwen afgebroken. Het Castellum Castra Herculis was een belangrijke plek voor de oude Romeinen. Vanaf dit punt hielden de soldaten uit die tijd de Rijn en de IJssel in de gaten. De gemeente heeft de afgelopen jaren haar best gedaan om het gebied ten zuiden van de Rijn ‘beter beleefbaar’ te maken. Wie wil kan de contouren van het Romeinse Castellum in Meinerswijk al duidelijk zien. Waar de fundamenten van het 2000 jaar oude gebouw staan, heeft architectenbureau DaF met natuursteen gevulde ‘schanskorven’ neergezet, een soort konijnenhokken met stenen erin. Op 11 maart wordt het gebied in gebruik genomen en verschijnt er een boek over deze ‘Gelderse Limes van Katwijk tot Keulen’. De Limes prijkt op de Wereld Erfgoedlijst. Aan het slot van het gesprek toonde Wim Schennink een dakpan met een ‘stempel’ (afdruk van een naam) die als een van de weinige overblijfselen is teruggevonden in Meinerswijk. Maar er moeten er veel meer zijn. Het Castellum was bedekt met rode dakpannen. Het vermoeden is dat die nu bij particulieren liggen. Zij worden gevraagd deze bewijzen van een tastbaar verleden in te leveren tijdens de volgende Historische Herberg op 8 april. In de pauze konden we een blik werpen op een prachtige maquette waarmee het complex van het Castellum – zeer tot de verbeelding sprekend - werd gevisualiseerd.

De Arnhemsche Schaakvereniging al 125 jaar aan zet; In 1891 werd de Arnhemsche Schaakvereeniging opgericht door Victor, markies de Ciccolini, zoon van de eigenaresse van het sjieke hotel Bellevue. Met een koetsje, getrokken door twee schimmels, liet hij zich afzetten bij hotel De Pauw, waar in de eerste jaren van de vereniging de leden bijeen kwamen om zich in het schaakspel te verdiepen. Waren het eerst uitsluitend keurige heren die zich aan het spel overgaven, in de loop van de jaren werd schaken een sport die door iedereen werd beoefend. Uit de voordracht van Hendrik van Buren, oud-voorzitter van ASV bleek wel dat het die eerste jaren meer om de gezelligheid ging dan om het schaken. Er werd streng geballoteerd. ‘Vrouwen schaken niet’ en ‘is schaken wel leuk?’ waren veel gehoorde kreten. Er werd geschaakt in hotels en cafés als de Pauw en Musis. Hoogtepunten waren de wedstrijd Karpov-Timman, Bobby Fischer-Spasski in 1972 en niet te vergeten de glorietijd van Max Euwe. Fischer veroorzaakte een grote schaakhausse, ook in Arnhem: al het schaakmateriaal was uitverkocht. De oorlog was een sombere periode. De ASV speelt nu in de 2e klasse van de KNSB. Zij staan op de 4e plaats in de top-5 van Nederland. De schaakvereniging in Arnhem Zuid ‘de Toren’ staat op de 2e. Hendrik besloot met: ‘Tegenwoordig zijn er weinig hoogtepunten en weinig dieptepunten en dat is goed.’

Vluchtelingen in Arnhem; Ook in Arnhem werden de laatste tijd veel vluchtelingen uit Syrië gehuisvest. En daarmee is een nieuw hoofdstuk begonnen over de geschiedenis van de vluchtelingenopvang in Arnhem. Menno Potjer ging terug naar 1914 en vertelde over Belgische vluchtelingen in Arnhem in 1914-1919. Er waren 750 Belgen beloofd, er kwamen er 900. Zij werden opgevangen op de Korenmarkt, kregen onderdak, voedsel en kleding en werden op allerlei plekken ondergebracht: Hotel Klarenbeek, Waalse Kerk, School 19, Roosendaalseweg. Een oproep in de Arnhemse Courant moest hen voorzien van meubilair. In de regio was verder een kamp in Ede voor de rijke Belgen (sommigen huurden een huis), dito in Nunspeet voor de armen. In Musis werd aan lange rijen tafels de maaltijd gebruikt. Arnhem was niet geliefd als toevluchtsoord. Liever ging men naar Amsterdam. Menno toonde ons bovendien beelden uit fotoalbums van het Gelders Archief over de opvang van kinderen in 1919 uit diverse landen.

Arnhemse wielersuccessen in het verleden; Een andere sport die eerst uitsluitend door de elite werd bedreven, maar al snel een sport voor iedereen werd, is het wielrennen. Met de Giro d’Italia voor de deur, die Arnhem tweemaal zal aandoen, was er in de Historische Herberg aandacht voor Arnhemse coureurs die in het verleden hun palmares hebben behaald in rondes als de Tour de France en de Vuelta. Belangrijkste gast was Cees van Espen, die in 1965 een etappe van de Tour de France won. Sjaak Boom ondervroeg hem over zijn carrière en toonde fraai beeldmateriaal van diverse rondes. Voor de wedstrijden die hij reed kreeg hij 3000 gulden per jaar. Daarnaast had hij ook een baan. Zacht klonken de tonen van een lied ‘en nu vooruit’ van de Televizierploeg waar Cees in reed. Hij reed de bewuste tour niet uit. Hij viel in de 9e etappe en ging naar huis. Cees is 67 en fietst nog steeds graag. De suggestie van Sjaak dat dat op een e-bike zou zijn, werd resoluut van de hand gewezen.

Stadsarcheoloog Martijn Defilet en Wim Schennink vertelden over archeologische opgravingen en vondsten in de zuidelijke binnenstad van Arnhem. Problemen die hierbij naar voren komen: niet gesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog, vervuilde grond en archeologische vondsten die verloren dreigen te gaan. Martijn gaf een overzicht van het betreffende gebied vanaf 1570. In 2016 staan o.a. opgravingen bij het Bartokpark en de Helstraat gepland en in 2017 de loop van de Jansbeek. De vondsten zijn te bezichtigen in het Erfgoedcentrum. Bij een volgende presentatie in de Historische Herberg brengt Martijn een aantal vondsten mee.

Willem Bijleveld, directeur Openluchtmuseum sinds 1 mei 2014. Hij is van mening dat het Openluchtmuseum hier in Arnhem thuis hoort. Hij wil dat het bier dat in het museum gebrouwen wordt ook elders in de stad gebrouwen gaat worden. Een ondernemer heeft ideeën om een witte-fietsen-plan op te zetten, zodat bezoekers van de binnenstad naar het Openluchtmuseum en eventueel verder naar de Hoge Veluwe kunnen fietsen. Het museum heeft een nieuwe huisstijl en logo. De missie is geschiedenis dichterbij te brengen. Het Openluchtmuseum is het drukst bezochte museum buiten Amsterdam met ruim 550.000 bezoekers per jaar. Willem geeft een presentatie over de opzet van de ‘Canon van Nederland’ met impressies van de indeling en inrichting. De collectie komt o.a. uit het Rijksmuseum, het Rijksmuseum van Oudheden, Provinciaal Depot Zuid-Holland, RCE Maritieme Archeologie, Catherijne Convent en de Nederlandse Bank

Amber Nefkens vertelt over haar grootmoeder die in 1956 uit Indonesië naar Nederland kwam. Zij schreef een gedicht over Arnhem-Zuid, waarvan Amber een lied heeft gemaakt. Amber bracht dit lied en een ander lied over Arnhem ten gehore.